Przejdź do treści

Mostki cieplne w budynkach istniejących: dodatek, dowód, typowe miejsca

6 min czytania

Mostek cieplny to miejscowo ograniczony obszar powłoki przenoszącej ciepło, w którym gęstość strumienia ciepła jest większa niż w niezakłóconym sąsiednim elemencie budynku. Ma to dwa skutki: ucieka więcej ciepła, a powierzchnia od strony pomieszczenia staje się chłodniejsza. Od wilgotności względnej powietrza 80 % na powierzchni istnieje ryzyko porażenia pleśnią. Prawo traktuje oba zjawiska oddzielnie: utratę energii w bilansie, a powierzchnię przez minimalną ochronę cieplną.

Co reguluje ustawa i dla jakich budynków

§ 12 Gebäudemodernisierungsgesetz (GModG, niemiecka ustawa o modernizacji budynków) składa się z jednego zdania: budynek należy wznosić tak, aby wpływ konstrukcyjnych mostków cieplnych na roczne zapotrzebowanie na ciepło grzewcze był utrzymywany na jak najniższym poziomie według uznanych reguł techniki i środków uzasadnionych ekonomicznie w danym przypadku. Także § 11 o minimalnej ochronie cieplnej odnosi się wyraźnie do budynków wznoszonych. § 24 nakazuje uwzględnić pozostały wpływ przy ustalaniu rocznego zapotrzebowania na energię pierwotną i odsyła w kwestii dodatków do DIN 4108 arkusz uzupełniający 2 w wydaniu 2019-06.

Dla zmian w budynkach istniejących § 36 nie zawiera własnego zdania o mostkach cieplnych. Wymaga, aby dotknięte powierzchnie wymienianego elementu zewnętrznego nie przekraczały wartości U z załącznika 7. Dodatek staje się istotny, gdy budynek istniejący jest bilansowany według § 38. Jego ust. 3 wymaga przy obliczeniach przestrzegania §§ 22 do 30, a do nich należy § 24.

Trzy dodatki w porównaniu

Podejście ΔUWB w W/(m²K) Warunek
Ryczałtowo 0,10 bez dowodu; obowiązuje także wtedy, gdy detale odbiegają od przykładów z arkusza uzupełniającego
Kategoria A 0,05 dowód równoważności, potwierdzona tylko kategoria A
Kategoria B 0,03 wszystkie detale odpowiadają kategorii B
Dowód szczegółowy obliczone zasymulowane wszystkie mostki cieplne

Dodatek przyjmuje się na całą powierzchnię obudowy. Dla rzędu wielkości: wartość maksymalna właściwych strat ciepła przez przenikanie wynosi według § 38 ust. 2 dla wolnostojącego budynku mieszkalnego do 350 m² powierzchni użytkowej budynku 0,40 W/(m²K); w ocenie budynków istniejących może zostać przekroczona do 40 procent. Ryczałtowy dodatek 0,10 pochłania rachunkowo jedną czwartą wartości maksymalnej, 0,05 jedną ósmą.

Czego wymaga dowód równoważności

Arkusz uzupełniający 2 został w 2019 r. opracowany na nowo i zawiera 399 przykładów wykonania w 27 grupach połączeń, w tym płyta fundamentowa, płyta stropowa, połączenia okien, skrzynki roletowe i połączenia dachowe. Według DIN Media został sprostowany Sprostowaniem 1 z 2025-02. Dowód przebiega w trzech stopniach:

  1. Detal zgadza się graficznie ze wzorcem normy; przejmuje się jej wytyczne.
  2. Odbiega od niego; wtedy dowód prowadzi się przez zestawienie oporów cieplnych R poszczególnych warstw.
  3. Również to się nie udaje; wtedy dowód należy przedstawić obliczeniowo.

Jeżeli tylko pojedyncze mostki cieplne odbiegają od kategorii B, oblicza się je i dodaje do dodatku 0,03. Detale istniejące, które nie zgadzają się z żadnym wzorcem, szybko trafiają więc do wartości ryczałtowej lub obliczenia indywidualnego.

Dwie wielkości, których nie należy mylić

Do oceny mostka cieplnego potrzeba dwóch niezależnych od siebie wielkości: dodatkowych strat ciepła i temperatury powierzchni od strony pomieszczenia. Straty opisuje współczynnik strat ciepła przez mostek cieplny, w przypadku liniowych mostków cieplnych w W/(mK), w przypadku punktowych w W/K. Można go obliczyć tylko za pomocą wydajnych programów komputerowych; w praktyce bierze się go z atlasów mostków cieplnych.

Dodatek należy do pierwszej wielkości i uśrednia po całej obudowie. Nie mówi nic o tym, jak zimne jest najniekorzystniejsze miejsce. Według arkusza uzupełniającego 2 niektóre detale mogą być pominięte w ocenie energetycznej, o ile spełniona jest minimalna ochrona cieplna, np. przejścia przez krokwie lub płatwie drewniane, gniazda i bruzdy instalacyjne, rury wentylacyjne lub pojedyncze połączenia drzwi w powierzchni obudowy budynków mieszkalnych.

Typowe miejsca w budynkach istniejących

Miejsce Przyczyna
Ościeże okienne, nadproże, skrzynka roletowa zmiana przekroju w elemencie budynku; połączenia okien zaliczają się do najczęstszych mostków cieplnych
Cokół, podstawa muru połączenie płyty fundamentowej i fundamentu ze ścianą zewnętrzną
Płyta balkonowa wspornikowy element przebija warstwę izolacji
Narożnik zewnętrzny geometrycznie: w nieocieplonych narożnikach pomieszczeń temperatura powierzchni jest o około 2 do 3 K niższa niż na przylegającej powierzchni ściany
Kołki w złożonym systemie izolacji cieplnej punktowo większe strumienie ciepła

Ciągła warstwa izolacji od strony zewnętrznej zmniejsza według BauNetz Wissen w sensowny sposób wpływ mostków cieplnych. Elementy takie jak płyty balkonowe, attyki lub wsporniki przebijające warstwę izolacji muszą być rozdzielone termicznie lub ocieplone ze wszystkich stron. DIN 4108-2 odnosi się do tego bezpośrednio; bez dodatkowych środków izolacji cieplnej wykonanie elementów niepodzielonych termicznie jest niedopuszczalne, pisze BauNetz Wissen. Tam, gdzie można ocieplać tylko od wewnątrz, elementy wiążące pozostają tematem; zob. artykuł o izolacji wewnętrznej w budynkach istniejących. To, czy dane miejsce stanie się ryzykiem pleśni, rozstrzyga temperatura powierzchni od strony pomieszczenia, jak pokazuje artykuł o kryterium pleśni.

Dla inwentaryzacji wynika z tego prosta kolejność: najpierw zlokalizować na budynku miejsca z tabeli, następnie dla każdego detalu sprawdzić, czy pasuje wzorzec z arkusza uzupełniającego, i dopiero potem ustalić, czy dla bilansu wystarczy kategoria A, kategoria B, wartość ryczałtowa czy obliczenie. Kto zaczyna od wartości ryczałtowej, może później dowodzić detali pojedynczo i obniżyć dodatek.

Pytanie otwarte: które wydanie obowiązuje

§ 11 GModG wskazuje dla minimalnej ochrony cieplnej jeszcze DIN 4108-2: 2013-02. Według DIN Media wydanie DIN 4108-2:2026-05 zastępuje to brzmienie. To, czy i kiedy ustawa przejmie nowe wydanie, pozostaje otwarte. Dla projektantów oznacza to: przed dowodem wyjaśnić, które wydanie normy, arkusza uzupełniającego 2 i warunków dofinansowania jest rozstrzygające dla przedsięwzięcia, i przyjmować dodatek tylko w wysokości, którą dowód rzeczywiście uzasadnia.

Źródła

Czytaj dalej

Więcej praktycznej wiedzy z tego samego obszaru tematycznego.