Przejdź do treści

Elewacja przy zimnie, wilgoci i rosie: co regulują karta techniczna i VOB

6 min czytania

Na karcie technicznej powłoka elewacyjna ma przejrzysty zakres warunków aplikacji, na ścianie ma pogodę. Decydująca jest rzadko temperatura powietrza w południe. Liczy się stan powierzchni w godzinach, w których świeża warstwa nie jest jeszcze całkowicie wyschnięta – a to rozstrzyga się często w nocy.

Co robi elewacja w nocy

Ocieplone elewacje wychładzają się. Baunetz Wissen opisuje to dla złożonych systemów izolacji cieplnej tak: izolują one termicznie masywne elementy budynku, same nie mają masy akumulacyjnej i dlatego w nocy wychładzają się przez promieniowanie poniżej temperatury powietrza; osadza się na nich woda kondensacyjna. Fraunhofer IBP opisuje ten sam mechanizm w komunikacie IBP 438 (2004): jeżeli temperatura powierzchni spada poniżej temperatury punktu rosy powietrza zewnętrznego, ściana zostaje zawilgocona wodą kondensacyjną.

Na dwóch elewacjach zorientowanych na zachód temperatura punktu rosy była przekraczana w dół wyraźnie dłużej przy ścianie ze złożonym systemem izolacji cieplnej niż przy konstrukcji monolitycznej. Jako krytyczne okresy dla biologicznego porażenia ścian zewnętrznych IBP wymienia jesień i wiosnę. Dla planowania terminów jest to wniosek, a nie wartość normowa: kto powleka w miesiącach przejściowych, lepiej ukierunkuje aplikację na zmierzony przebieg temperatury powierzchni niż na prognozę pogody.

Punkt rosy: rachunek za rosą

Temperatura punktu rosy to według Baunetz Wissen temperatura, przy której wilgotność względna powietrza osiąga 100 %. Jeżeli temperatura powietrza spada dalej przy niezmienionej zawartości wilgoci, wypada woda kondensacyjna. Przykład obliczeniowy z tego samego portalu fachowego: przy temperaturze powietrza 20 °C i wilgotności względnej 50 % wilgoć z powietrza skrapla się na każdej powierzchni chłodniejszej niż 9,3 °C.

Należy więc mierzyć razem temperaturę powietrza, temperaturę powierzchni i wilgotność względną, najlepiej w najzimniejszym i najsilniej zacienionym miejscu elewacji. Pojedyncza wartość, jak „jest dziesięć stopni”, mówi niewiele o rosie, wilgoci i schnięciu.

Co ustala karta techniczna

Granice dla temperatury, wilgotności i czasów oczekiwania ustala producent systemu powłokowego, a nie ogólna reguła kciuka. Tabela pokazuje, jakie wielkości należy odczytać z karty technicznej lub podręcznika systemowego przed rozpoczęciem prac i jak sprawdza się je na budowie.

Wielkość Pytanie do karty technicznej Kontrola na budowie
Temperatura powietrza Dolna i górna granica przy nakładaniu i w czasie schnięcia Termometr w cieniu, wielokrotnie w ciągu dnia
Temperatura podłoża Wartość minimalna i maksymalna na powierzchni Termometr powierzchniowy, strona północna i południowa osobno
Wilgotność względna powietrza Górna granica przy nakładaniu Higrometr na rusztowaniu
Odstęp od punktu rosy Czy wymagany jest minimalny odstęp? Wyznaczyć punkt rosy z temperatury powietrza i wilgotności, porównać z temperaturą powierzchni
Deszcz i rosa po nałożeniu Od kiedy warstwa jest odporna na obciążenia? Prognoza pogody, harmonogram warstw, ochrona plandeką rusztowaniową
Czas oczekiwania między warstwami Zależność od temperatury i wilgotności powietrza Zapisywać godzinę i warunki przy każdej warstwie

Jak może wyglądać takie dane: Techniczna karta informacyjna powłoki PScoat, którą sprzedaje operator tej strony, podaje jako dane dostawcy dla powietrza i podłoża od 5 do 30 °C przy wilgotności względnej poniżej 80 % oraz dopisek, że chłodniej lub wilgotniej wydłuża każdy czas. Dotyczy to tego jednego systemu. Na inne produkty nie da się tego przenieść; jak czytać karty techniczne, opisuje artykuł Czytanie karty technicznej: klasy V i W.

Co z tego robią VOB/B i VOB/C

To, czy VOB obowiązuje, rozstrzyga umowa. VOB/B (niemieckie ogólne warunki umów o roboty budowlane, część B) nie jest według IHK Südlicher Oberrhein (stan marzec 2023) normą ustawową obowiązującą niezależnie od woli stron umowy, lecz staje się częścią umowy tylko wtedy, gdy strony ją uzgodnią. Zgodnie z § 1 ust. 1 VOB/B do umowy należą wówczas także Ogólne Techniczne Warunki Umowne (VOB/C).

Dla powłok elewacyjnych są to przede wszystkim ATV DIN 18363 „Maler- und Lackierarbeiten – Beschichtungen” (roboty malarskie i lakiernicze – powłoki) oraz, przy robotach tynkarskich, ATV DIN 18350 „Putz- und Stuckarbeiten” (roboty tynkarskie i sztukatorskie). DIN podaje DIN 18363 w wydaniu 2019-09 jako aktualną; obowiązuje ona dla powlekania lakierami, farbami i innymi materiałami powłokowymi i zawiera rozdział „3 Ausführung” (wykonanie).

VOB/C stanowi według DIN ustalony standard minimalny, o ile umowa nie przewiduje dalej idących uzgodnień dotyczących świadczeń. Teksty norm są płatne; kto chce cytować z ATV granice dotyczące pogody, potrzebuje brzmienia umownie uzgodnionej wersji. Wartości orientacyjne go nie zastępują.

Z VOB/B (wersja 2016, opublikowana przez federalne ministerstwo budownictwa) dla pogody ważne są cztery miejsca:

  • § 4 ust. 2 pkt 1: Wykonawca realizuje świadczenie na własną odpowiedzialność i musi przy tym przestrzegać uznanych reguł techniki.
  • § 6 ust. 2 pkt 2: Wpływy pogody, z którymi w chwili składania oferty normalnie należało się liczyć, nie są uznawane za utrudnienie. Normalna pogoda nie uzasadnia więc przedłużenia terminu.
  • § 6 ust. 1 i 4: Jeżeli wykonawca uważa, że jest utrudniany, zgłasza to niezwłocznie na piśmie. Przedłużenie terminu jest obliczane z dodatkiem m.in. za przesunięcie na mniej korzystną porę roku.
  • § 4 ust. 5: Do odbioru wykonawca chroni swoje świadczenie przed uszkodzeniem; na żądanie zamawiającego także przed szkodami zimowymi i wodami gruntowymi.

Zgłaszać zastrzeżenia na piśmie

§ 4 ust. 3 VOB/B wymaga, aby zastrzeżenia wobec przewidzianego sposobu wykonania zgłaszać niezwłocznie, możliwie już przed rozpoczęciem prac, na piśmie. Kto jest naciskany na termin, w którym okno z karty technicznej nie zostanie osiągnięte, ma w tym swoje narzędzie. To, czy wskazanie terminu mieści się pod pojęciem „sposobu wykonania”, zależy od konkretnego przypadku.

Skutek reguluje § 13 ust. 3: jeżeli wada wynika z poleceń zamawiającego, wykonawca mimo to odpowiada, chyba że dokonał zawiadomienia według § 4 ust. 3. Co do budowy zgłoszenia zastrzeżeń w sprawie podłoża zob. Kontrola podłoża według VOB i BFS.

Przebieg na budowie

  1. Przed rozpoczęciem odczytać okno z karty technicznej: powietrze, podłoże, wilgotność względna, czasy oczekiwania.
  2. Na początku prac i w stałych odstępach mierzyć: temperaturę powietrza, temperaturę powierzchni, wilgotność względną powietrza, z tego wyznaczyć punkt rosy.
  3. Powlekać tylko tak długo, jak wartości mieszczą się w oknie, a powierzchnia pozostaje powyżej punktu rosy; harmonogram warstw ukierunkować na wieczór i noc.
  4. Przy odchyleniach przerwać i zgłosić na piśmie utrudnienie (§ 6 ust. 1) lub zastrzeżenia (§ 4 ust. 3).
  5. Wartości protokołować z datą, godziną, stroną elewacji i przyrządem pomiarowym.

Ryzyko pogodowe leży przy uzgodnionym VOB/B w normalnym przypadku po stronie wykonawcy. Chroni go nie tyle portal pogodowy, co protokół pomiarowy i terminowe zgłoszenie na piśmie.

Źródła

→ Ekonomiczne planowanie ochrony elewacji w starym budownictwie

Czytaj dalej

Więcej praktycznej wiedzy z tego samego obszaru tematycznego.